Internetowy Serwis Bankowości Spółdzielczej

Banki spółdzielcze w Raporcie o stabilności systemu finansowego

Banki spółdzielcze w Raporcie o stabilności sektora finansowego

 

Banki są w ograniczonym stopniu narażone na ryzyko rynkowe. Otwarta pozycja walutowa netto jest mała z uwagi na zamykanie otwartej bilansowej pozycji walutowej banków, wynikającej z dużego portfela walutowych kredytów hipotecznych poprzez operacje pozabilansowe. Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej jest ograniczone w skali całego sektora, choć banki spółdzielcze wykazują większą od banków komercyjnych wrażliwość wyniku finansowego na ewentualny spadek stóp procentowych.

Sektor banków spółdzielczych jest stabilny. Banki spółdzielcze, w większości przypadków, spełniają nadzorcze wymogi kapitałowe i płynnościowe. Działaniem wzmacniającym odporność sektora jest stworzenie tzw. systemów ochrony instytucjonalnej (IPS). Tym niemniej środowisko niskich stóp procentowych oraz niska efektywność związana z modelem biznesowym tego sektora stanowią wyzwanie dla zyskowności banków spółdzielczych i ich zdolności do rozwoju. Niektóre banki, zwłaszcza większe, zwiększyły zaangażowanie w bardziej ryzykowne aktywa, co w przypadku niedostatecznych kompetencji w zarządzaniu ryzykiem może rodzić zagrożenia dla ich stabilności. Niepokojącym zjawiskiem jest w ich przypadku słaba jakość i relatywnie wysoka koncentracja portfela kredytowego przy niskim poziomie pokrycia kredytów zagrożonych odpisami.

Pozostawanie szeregu banków spółdzielczych poza strukturami IPS jest zjawiskiem negatywnym

Bardziej wrażliwe na zmiany stóp procentowych są banki spółdzielcze, co wynika zarówno z samej struktury oprocentowania ich bilansu, jak i większego udziału wyniku odsetkowego w wyniku z działalności bankowej. W sektorze banków spółdzielczych zwiększyła się nadwyżka depozytów względem kredytów sektora niefinansowego (ujemna luka finansowania na koniec grudnia wyniosła 57,3%). Nadwyżka ta była głównie lokowana w bankach zrzeszających oraz w bezpiecznych instrumentach dłużnych. Banki spółdzielcze posiadają na ogół wyższe bufory płynności niż banki komercyjne. Nawet wysokie bufory płynności mogą się jednak okazać niewystarczające w sytuacji gwałtownego pogorszenia się jakości aktywów lub wskaźników kapitałowych i wystąpienia znacznego odpływu depozytów. Dlatego, z punktu widzenia stabilności sektora, bardzo ważnym jest, aby jak największa grupa banków przystąpiła do systemu ochrony instytucjonalnej (IPS), który zakłada wzajemne gwarantowanie płynności i wypłacalności każdego uczestnika, jak również monitorowanie ryzyka i przeciwdziałanie jego nadmiernemu podejmowaniu. W dłuższej perspektywie wyzwaniem dla niektórych banków może być spełnienie wymogu MREL.

Zgodnie z dyrektywą BRR76 banki będą musiały utrzymywać określoną wartość funduszy własnych oraz zobowiązań kwalifikowanych w celu zapewnienia możliwości realizacji działań restrukturyzacyjnych i uporządkowanej likwidacji. W dniu 9 października 2016 r. weszła w życie ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym77, która wprowadza do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy BRR. Szczegóły wymogów zostaną określone poprzez BFG.

Zyskowność sektora bankowego w II półroczu 2016 r. utrzymywała się w przybliżeniu na stałym poziomie Zarówno w bankach komercyjnych, jak i w bankach spółdzielczych, zahamowany został kilkuletni trend spadku przeciętnych wskaźników zyskowności W obu grupach banków zmniejszyło się również zróżnicowanie zyskowności aktywów. Banki komercyjne pozostawały przeciętnie bardziej zyskowne niż banki spółdzielcze. W kilku bankach spółdzielczych na skutek przeglądu jakości portfela kredytowego doszło do rozpoznania strat istotnie naruszających ich fundusze własne.

Wprowadzenie bufora ryzyka systemowego dla wszystkich banków w Polsce będzie skutkowało istotnym ograniczeniem nadwyżek kapitału podstawowego Tier I. Wprowadzenie bufora w grudniu 2016 r., ceteris paribus, obniżyłoby dostępną nadwyżkę kapitału podstawowego Tier I o blisko połowę (do około 30 mld zł). Łączny niedobór kapitału podstawowego Tier I wyniósłby wtedy 0,56 mld zł i wystąpiłby w 18 bankach, w tym jednym komercyjnym. Uwzględnienie w kapitale podstawowym Tier I wszystkich posiadanych przez banki spółdzielcze funduszy udziałowych nie wpłynęłoby istotnie na wartość niedoborów kapitału w tych bankach.

Dla wzmocnienia sektora bankowości spółdzielczej pożądana jest jego dalsza integracja w ramach utworzonych Systemów Ochrony Instytucjonalnej (IPS) przy możliwie jak najszerszym uczestnictwie banków w tych systemach. Zasadna jest również przebudowa modelu biznesowego banków spółdzielczych ukierunkowana na wzrost efektywności, ograniczenie kosztów działania oraz koncentrację na obszarach działalności, w których banki te dysponują odpowiednim potencjałem zarządzania ryzykiem. Działania prowadzące do wzmocnienia odporności powinny w szczególności dotyczyć części dużych banków spółdzielczych .

Banki spółdzielcze i zrzeszające powinny dążyć do terminowego wdrożenia rozwiązań i instrumentów organizacyjno-prawnych w ramach utworzonych Systemów Ochrony (IPS). Kompleksowe i terminowe wdrożenie wszystkich mechanizmów prawnych jak i odpowiednich instrumentów finansowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa funkcjonowania IPS. Dla osiągnięcia pełnych korzyści i planowanych efektów z wprowadzenia IPS niezbędny jest maksymalnie szeroki udział banków spółdzielczych oraz właściwe wykorzystanie mechanizmów kontrolnych, sprawozdawczych oraz zarządzania ryzykiem. Funkcjonowanie IPS może być jednym z aspektów głębszej integracji sektora banków spółdzielczych, która może umożliwić zwiększenie efektywności ich funkcjonowania i przyczynić się do stabilnego rozwoju tego sektora.

Całość Raportu w załączniku.

 

Załączniki: